ประวัติบ้านนายาวชุมชนบ้านนายาว จัดตั้งครั้งแรกเมื่อประมาณ พ.ศ.2525 โดยประชาชนที่อพยพถิ่นฐานมาจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อหาพื้นที่ทำกิน โดยอาศัยเขตพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ เนื่องจากเป็นพื้นที่ป่าที่อุดมสมบูรณ์และค่อนข้างห่างไกลความเจริญ เหมาะแก่การประกอบอาชีพเกษตรกรรม จึงทำให้ผู้ที่มาอาศัยอยู่ก่อนได้ชักชวนญาติพี่น้องและเพื่อนบ้านในภาคตะวันออกเฉียงเหนือให้ย้ายถิ่นฐานมาเพื่อหาพื้นที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม จึงทำให้เกิดชุมชนบ้านนายาวขึ้นมา ได้มีการจัดตั้งหมู่บ้านและเลือกผู้นำหมู่บ้าน แต่เนื่องจากพื้นที่ที่ชุมชนตั้งอยู่เป็นพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ และเป็นพื้นที่ที่ครอบครองโดยนายทุนอยู่ก่อน จึงทำให้การตั้งชุมชนบ้านนายาวในระยะเริ่มแรกมีปัญหา และมีการประทุษร้าย และทำร้ายกันบ่อยครั้ง กอปรกับผู้ที่อพยพมาจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือบางส่วนคืออดีตสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย จึงทำให้ชุมชนบ้านนายาวระยะเริ่มแรกมีความแตกต่างทางด้านความคิด ตำรวจตระเวนชายแดน (ตชด.) คือหน่วยงานราชการหน่วยแรกที่เข้ามาปฏิบัติงานในชุมชนบ้านนายาวด้วยเหตุผลด้านความมั่นคง และได้จัดตั้งโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนขึ้นเพื่อให้การศึกษากับเด็กที่อยู่ในชุมชน เนื่องจากเด็กมีจำนวนมากไม่มีสถานที่เรียนสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ได้พระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์ก่อสร้างอาคารเรียน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จทรงเยี่ยมและติดตามผลการดำเนินงานโครงการตามพระราชดำริในโรงเรียน ตชด.บ้านนายาว ได้พระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์สร้างอาคารเรียน และรับเอาหมู่บ้านนายาวเป็นหมู่บ้านโครงการตามพระราชดำริ ทรงเสด็จติดตามผลการดำเนินงานโครงการในชุมชนบ้านนายาวบ่อยครั้ง ยังความปลาบปลื้มและภูมิใจให้กับคนในชุมชนบ้านนายาวเป็นอย่างยิ่ง
ประเพณีชุมชนนายาว ประเพณีที่สำคัญของชาวชุมชนนายาว เนื่องจากประชากรร้อยละ 90 พูดภาษาถิ่นอิสาน ประเพณีที่สำคัญของชาวชุมชนนายาวจึงเป็นประเพณีที่ยึดถือตามฮีต 12 ครอง 14 ของพี่น้องชาวอิสาน เช่น การสู่ขวัญข้าว บุญผะเวสหรือเทศน์มหาชาติ บุญเดือนหกหรือบุญบั้งไฟ และประเพณีที่เกี่ยวข้องกับวันสำคัญทางพุทธศาสนา แต่ประเพณีที่จัดยิ่งใหญ่ระดับภาคตะวันออกก็คือประเพณีบุญบั้งไฟจัดเป็นประจำทุกปี ตรงกับวันที่ 30-31 พฤษภาคม ของทุกปี